دیگر اخبار | بایگانی
مقاله پژوهشی؛
«فلسفۀ اخلاقِ آیت الله العظمی جوادی آملی»
پایگاه اطلاع رسانی اسراء: جدیدترین شماره از دوفصلنلمه علمی پژوهشی اخلاق وحیانی به همت مدیریت نشریات پژوهشگاه علوم وحیانی معارج آماده انتشار شد. در این شماره از این فصلنامه علمی پژوهشی مقاله ای با عنوان «فلسفۀ اخلاق استاد جوادی آملی» به قلم دکتر محسن...
کتاب«مبانی حقوق عمومی با تاکید بر منظومه فکری علامه آیت الله جوادی...
دومین تجربه همکاری مشترک سازمان سمت و بنیاد اسراء آماده چاپ شد
پایگاه اطلاع رسانی اسراء: در راستای همکاری های مشترک سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه­ها (سمت) و بنیاد بین المللی علوم وحیانی اسراء، کتاب «مبانی حقوق عمومی با تاکید بر منظومه فکری علامه آیت الله جوادی آملی(دام ظله) (مبانی تحلیلی نظام...
شماره چهاردهم نشریه علمی پژوهشی «اخلاق وحیانی» آماده چاپ شد
پایگاه اطلاع رسانی اسراء: به همت مدیریت نشریات علمی پژوهشگاه علوم وحیانی معارج، شماره چهاردهم نشریه علمی پژوهشی «اخلاق وحیانی» آماده چاپ شد.
پنجمین شماره نشریه علمی «علوم قرآن و تفسیر معارج» آماده چاپ شد
پایگاه اطلاع رسانی اسراء: به همت مدیریت نشریات علمی پژوهشگاه علوم وحیانی معارج، شماره پنجم «دوفصلنامه تخصصی علوم قرآن و تفسیر معارج» آماده انتشارشد.
دانش و پژوهش دینی
اشتياق به حيات دائم و نيز سلامت مستمر، در نهان همگان نهادينه شده است؛ نه كسي فاقد آن است و نه كسي را مي توان بر آن ملامت كرد، زيرا مطلب فطري فراگير است و از آسيبِ قدح مصون.
کوثر معرفت در کلام اسوه عصمت
براي بندگان مخلص و پاکي هم چون فاطمه (س) مقاماتي است كه ديگران را به آن راهي نيست؛ به گونه اي که از گزند وسوسه اهرمن و فريب شيطان مصون اند: ﴿لاُزَيِّنَنَّ لَهُم فِى الاَرضِ و لاُغوِيَنَّهُم اَجمَعين* اِلّا عِبادَكَ مِنهُمُ المُخلَصين﴾ و از حضور در...
فقه جعفري سازنده تمدن شیعی
تبيينِ منزلت والاي مظاهر اسماي حسناي الهي كه حضرت امام صادق (عليه‌السلام)، از بارزترين مصاديق آن است، ميسور اَحَدي در گستره زمان و پهنه زمين و به هيچ زباني نبوده و نيست.
گزارش تفصیلی؛
گزارشی از برگزاری مراسم بزرگداشت آیت الله العظمی جوادی آملی در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی
مراسم بزرگداشت حضرت آیت‌الله‌ العظمی جوادی آملی با حضور علما، استادان، فرهیختگان و دوستداران علم و دانش روز چهارشنبه 17 بهمن‌ماه 1397 در محل انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برگزار شد.
به همت پژوهشگاه علوم وحیانی معارج؛
شماره 29 نشریه علمی پژوهشی حکمت اسرا آماده چاپ شد
به همت پژوهشگاه علوم وحیانی معارج وابسته به بنیاد بین المللی علوم وحیانی اسراء، شماره بیست و نهم «دو فصلنامه علمی پژوهشی حکمت اسرا» منتشر شد.
حجت الاسلام و المسلمین مرتضی جوادی آملی:
«عقلانیت وحیانی»، منهج و روش معرفتی آیت الله العظمی جوادی آملی
نشست علمی «تبیین ویژگی های منظومه فکری حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی» با حضور جمعی از اندیشمندان و اساتید دانشگاه های کشور تونس و سخنرانی حجت الاسلام و المسلمین دکتر مرتضی جوادی آملی در محل سالن کنفرانس بنیاد بین المللی علوم وحیانی اسراء برگزار شد.
ـــ ـــ



ما در مساله سلوک و معنویت، سه بخش داريم: بخش اخلاق، بخش عرفان شهودي و بخش عرفان وجودي. مرزهاي اينها جداست اخلاق غير از عرفان شهودي است اخلاق و عرفان شهودي غير از عرفان وجودي هستند. هر كدام از اين بخش‌هاي سه‌گانه به دو شعبه فرعي تبديل مي‌شود: نظری و عملی که مجموعا شش شاخه می شوند...

سه گام معنوی:
ما در مساله سلوک و معنویت، سه بخش داريم: بخش اخلاق، بخش عرفان شهودي و بخش عرفان وجودي. مرزهاي اينها جداست اخلاق غير از عرفان شهودي است اخلاق و عرفان شهودي غير از عرفان وجودي هستند. هر كدام از اين بخش‌هاي سه‌گانه به دو شعبه فرعي تبديل مي‌شود: نظری و عملی که مجموعا شش شاخه می شوند.
1. اخلاق: اخلاق اين است كه انسان بکوشد با تقوا، زاهد و عابد و عادل شود. فرار از دوزخ كند و شوق به بهشت داشته باشد. اهل اخلاق، حرف‌ها را مي‌فهمند, باور مي‌كنند و مطابق اينها عمل مي‌كنند اين مرز اخلاق است. خود اين اخلاق دو قسمت فرعي دارد يكي اخلاق نظري, يكي اخلاق عملي. اخلاق نظري بررسي كردن, مطالعه كردن, درس گفتن و درس خواندن و مباحثه كردن همين كتاب‌هاي نظري است كه از ديرزمان نوشته شده بود تا امروز که به جامع‌السعادات نراقي رسيد. اخلاق عملي اين است كه انسان وارد صحنه عمل مي‌شود اين مراحل را يكي پس از ديگري طي مي‌كند تا مي‌شود متخلِّق به اخلاق الهي. اين شخص در راه است يعني زادراه تهيه مي‌كند وقتي گفتند: ﴿تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَي﴾ يعني در راه هستي; راه, زاد مي‌طلبد وقتي انسان به مقصد رسيد ديگر سخن از زاد نيست تقوا در آنجا معناي خاصّ خود را دارد.
تفاوت اخلاق و عرفان: عرفان، بالاتر از اخلاق است. در عرفان، سخن از فهميدن و رفتن نيست بلکه سخن از ديدن و به مقصد رسيدن است. فرق اخلاق و عرفان اين است كه او مي‌خواهد «آدم خوبی» شود. اما عارف، آدم خوبي هست مي‌كوشد كه ببيند. در اخلاق جهاد اوسط مطرح است كه بين عقل است و نفس است؛ ولی در عرفان، جهاد اكبر است كه جنگ بين عقل است و قلب است. عقل مي‌گويد من مي‌خواهم بفهمم ديدن سخت است قلب مي‌گويد از فهميدن كاري ساخته نيست بايد ديد. شما مي‌خواهيد مفاهيم بديهي, مطالب نظري را حل كنيد، این كار فلسفه، کلام، منطق، اخلاق و علوم از این قبیل است. همه اينها مفهوم است با مفهوم مي‌خواهيد مفهوم ديگر را حل كنيد:
آفتِ ادراك آن قال است و حال     خون به خون شستن محال است و محال
مفهوم نظري را بايد با مصداق حل كرد نه با مفهوم بديهي, خون را با خون نمي‌شود پاك كرد مفهوم نظري, خون است مفهوم بديهي, خون است؛ با خوني مي‌خواهيم خوني را پاك كنيم اين شدني نيست.
اگر كسي خواست معناي عسل را بفهمد نمي‌شود براي او تعريف كرد كه كندويي هست و زنبوري هست و گُلي هست و تغذيه‌اي هست و تبديل هست و يك مادّه شيرين توليد كردن است همه اينها الفاظ است. ولي هيچ كدام دهن را شيرين نمي‌كند اگر كسي خواست عسل را بفهمد بايد بچشد اگر كسي خواست جهنم را بفهمد بايد ببيند به اين آيات برسد كه ﴿كَلاَّ لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ ٭ لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ﴾ ديدن, هنر است نه فهميدن, اگر گفته شد:
خود هنر دان ديدن آتش عيان    ني گپ دلّ علي النار الدخان
عالم فلسفه و کلام و اخلاق، مي‌كوشد، حرف مي‌زند، مي‌گويد بهشت هست. حق هم با اوست, ادّله‌اي هم اقامه مي‌كند اعم از آيات و روايات و دليل عقلي; حرف او دست و «ممّا لا ريب فيه» است ولي انسان اينها را از راه فهم باور مي‌كند نه از راه ديدن. آنكه در خطبه نوراني علوي(صلوات الله و سلامه عليه) آمده است «فَهُمْ وَ الْجَنَّةُ كَمَنْ قَدْرَآهَا» اين تازه مقام «كأنّ» است بالاتر از اين مقام «أنّ» است كه خود حضرت فرمود: «لو كُشف الغطاء ما ازددت يقينا» چه اينكه درباره توحيد فرمود: «ما كنتُ أعبد ربّاً لم أره».
اخلاق عهده‌دار تأمين ره‌توشه و زاد است ولی عرفان، عهده‌دار تأمين مقصد و مقصود. در اخلاق تلاش و كوشش بر اين است كه انسان باتقوا باشد اين فضايل اخلاقي را رعايت كند كه اينها ره‌توشه است كه ﴿تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَي﴾ زاد و راحله براي آن است كه اين مسافر را به مقصد برساند اما وقتي به مقصد رسيد بخواهد مقصود را ببيند با او گفتگو كند او وارد حوزه جهاد اكبر است آ‌ن را عرفان عهده‌دار است نه اخلاق.
2. عرفان شهودی: عرفان شهودي اين است كه «رسد آدمي به جايي كه به جز خدا نبيند» اين وحدت شهود است. او فقط خدا را مي‌بيند غير خدا را نمي‌بيند. اما اینکه آیا غير خدا هست يا نيست؟ اگر هست چگونه در برابر حقيقت نامتناهي وجود دارد, پاسخ به اين سوالات، مقدور او نيست اين فقط وحدت شهود است اما غير خدا چيزي در عالَم هست يا نيست او نمي‌بيند اين هم يك سلسله حرف‌هاي نظري دارد كه اين عرفان شهودي را تبيين مي‌كند يك سلسله سير و سلوك عملي دارد كه اين عرفان شهودي را از علم به عين آمد و از گوش به آغوش به شهود مي‌رساند. اما عرفان شهودی فاقد این نقطه قوت است.
3. عرفان وجودی: عرفان وجودي که به همان وحدت وجود برمي‌گردد معتقد است حقيقت ذات اقدس الهي، نامتناهي است، چون نامتناهي است وجود غير، محال است. چون وجود غير محال است پس كلّ جهان، مي‌شود آيت او. همان بيان نوراني امام رضا(صلوات الله و سلامه عليه) كه فرمود: نه خدا در خلق است كه اين محال است؛ نه خلق در خداست كه اين محال است؛ خدا وجود دارد و لاغير. اما آنچه به نام سماوات و ارضين و فرشته‌ها و انسان و غير انسان است «صوَر مرآتيه‌«اند. انسان در آينه نيست، آينه هم در انسان نيست، ولي صورت مرآتيه آينه، آيت انسان است. جهان، صورت مرآتيه حق است. حلول و اتّحاد محال است. به همان دليلي كه شاخص در آينه نيست آينه در شاخص نيست اين مي‌شود وحدت وجود. البته اين توضیح در حد یک ترجمه است. اصلش راه طولاني و درازي دارد، سال‌ها درس خواندن. بنابراين امور شش‌گانه مرزش مشخص شد اخلاق نظري داريم اخلاق عملي, عرفان نظريِ شهودي داريم عرفان عمليِ شهودي, عرفان نظري وجودي داريم عرفان عملي وجودي.
اگر مي‌بينيد بزرگاني اين حرف را گفتند تا نوبت به حكيم سبزواري رسيد فرمود تقوا سه قسم است تقواي عام, تقواي خاص, تقواي اخص براي آن است كه ما سه بخش داريم اخلاق داريم, عرفان شهودي داريم, عرفان وجودي; تقواي عام براي اخلاق است تقواي خاص براي عرفان شهودي است تقواي اخص براي عرفان وجودي است بنابراين اخلاق دو شعبه دارد اخلاق نظري كه همين كتاب‌هايي است كه نوشته شده و اخلاق عملي اين است كه كسي سير و سلوك بكند وارسته باشد و متّقي بشود.
پیام استاد به کنگره مرحوم آقا سید علی قاضی تاريخ 15/8/1391